4 Aantrekkelijke stad

We maken een beeldkwaliteitsplan op dat de structuur, betekenis en identiteit van Mortsel versterkt. Het plan bevat een visie op pleinen, straten en parken, benoemt wat we willen versterken en wat storend is, en blijft voldoende flexibel om met toekomstige ontwikkelingen mee te evolueren.

Het plan krijgt pas waarde wanneer het concreet toepasbaar is in de praktijk. Daarom wordt het vertaald naar een objectief toetsingskader dat gebruikt kan worden bij de heraanleg en het onderhoud van straten, maar ook bij nieuwe (private) ontwikkelingen. Het beeldkwaliteitsplan wordt opgeknipt in deelplannen en vormt zo een overkoepeld document waar o.a. het parkeer- en mobiliteitsplan, voetgangersplan, groenplan en het masterplan openbare verlichting onder vallen.

De opmaak gebeurt in verschillende snelheden en wordt gevoed door inspiratie uit beeldkwaliteitsplannen van andere steden en gemeenten.

Aan de opmaak van een overkoepelend beeldkwaliteitsplan werd nog niet gestart. Wel zijn reeds enkele deelplannen en studies in opmaak die deel zullen uitmaken van het uiteindelijke beeldkwaliteitsplan of als basis hiervoor zullen dienen. Zo werd reeds gestart met de opmaak van het parkeer- en mobiliteitsplan, het speeltuinenplan en het masterplan openbare verlichting.

We werken een integraal mobiliteitsplan uit in samenhang met het parkeerbeleidsplan en het beeldkwaliteitsplan.  Het plan wordt afgetoetst met partners zoals de Fietsersbond, zodat de verschillende perspectieven en noden maximaal worden meegenomen.

De verdere uitwerking van een integraal mobiliteitsplan komt voort uit verschillende andere deelaspecten:
- Verkeersleefbaarheidsplan: voorbereiding is lopende.
- Parkeerbeleidsplan: proces is lopende.
Van zodra beide bovenstaande plannen concreter worden zal ook een integraal mobiliteitsplan verder worden opgemaakt die de andere plannen bevat.

Met een Gemeentelijk Beleidskader Ruimte (GBR) legt Mortsel haar ruimtelijke visie voor de komende 30 jaar vast. Dit beleidsplan is verplicht binnen de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening, maar kent geen dwingende deadline. Vlaanderen moedigt gemeenten wel sterk aan om hier deze legislatuur mee aan de slag te gaan.

De opmaak van een GBR vergt een intensief participatietraject, met inbreng van burgers én politici, en een grondige uitwerking van thematische kaders zoals kwaliteitsvol wonen, wijkindeling, mobiliteit, diensten en groen-blauwe netwerken. Hiervoor is een studiebureau noodzakelijk, aangevuld met een communicatiebureau voor de participatieaanpak.  Het huidige voorziene budget laat enkel een opstartfase toe, met vooronderzoeken of hoogstens één strategische visie met één beleidskader,  zonder ondersteuning van een communicatiebureau. We stellen voor om te werken met een raamcontract zodat het GBR gefaseerd kan worden opgebouwd. 

Deze actie met bijhorende budgetten staat gepland in 2028.

We maken een integraal plan op dat zowel de ontmoetingsplekken als het voetpadenplan omvat. We inventariseren de kleine en grote samenkomstplekken in Mortsel en bekijken welke ingrepen nodig zijn om er aangename, toegankelijke omgevingen voor ontmoeting en spel te creëren. Waar mogelijk integreren we waterbuffering en kleine speelelementen.

Tegelijk brengen we het volledige voetpadennetwerk in kaart, met aandacht voor doorwaadplekken, hoofdassen en knelpunten. Prioriteit gaat naar schoolroutes, routes van jeugdverenigingen, omgeving zorgvoorzieningen en andere belangrijke assen. Op de hoofdassen voorzien we voldoende rustpunten en onderzoeken we hoe het huidige bankenplan kan worden versterkt in functie van integrale toegankelijkheid. Ook de tragewegenkaart wordt geactualiseerd, met nadruk op de ontbrekende verbindingen.

Binnen dit plan bekijken we bovendien welke straten kunnen worden omgevormd tot woonerf, om zo missing links in het voetpadenplan weg te werken.

Er wordt momenteel voorrang gegeven aan de opmaak van het speeltuinenplan. Echter overlapt dit gedeeltelijk met het pleinen-, parkjes en voetpadenplan. Bepaalde analyses en conclusies zijn gelijk voor beide plannen. 
In een latere fase zal een specifiek pleinen-, parkjes en voetpadenplan worden opgemaakt. 
Vooraleer hieraan kan worden gestart is ook een herziening van het parkeer- en mobiliteitsplan nodig. Dit heeft namelijk ook een effect op de wegcategorisering en dus de mogelijkheid om wegen om te vormen tot woonerven. 

We onderzoeken welke soorten fietsenstallingen op welke locaties nodig zijn en hoe deze best beveiligd kunnen worden. Daarbij houden we rekening met hotspots voor fietsdiefstallen en met de diversiteit aan fietsen zoals longtails en bakfietsen.

De aanleg van fietsenstallingen wordt opgenomen in het parkeerbeleidsplan en vormt een onderdeel van het integraal mobiliteitsplan. Jaarlijks voorzien we een structureel budget dat afhankelijk van de ambities kan meegroeien.

Het fietsparkeerplan valt onder het nieuwe parkeerbeleidsplan dat momenteel in opmaak is. Er zijn nog meer cijfers nodig om dit verder uit te werken. Er wordt onderzocht om deze gegevens vanuit de GIS-systemen te genereren. 

Vanuit Fluvius hebben we tools aangeleverd gekregen om aan de slag te gaan voor de opmaak van dit vernieuwd masterplan. Door de verledding van de openbare verlichting, die normaal zal afgerond zijn tegen einde 2028, bestaat er de mogelijkheid om de openbare verlichting per toestel aan te sturen en dieper te dimmen dan de huidige 50%.

Deze actie wordt opgenomen in het tweede semester van 2026.

We actualiseren het laadpalenplan, met aandacht voor het tuinstraatidee en de integratie binnen een globaal parkeer- en mobiliteitsplan. Daarbij maken we doordachte keuzes over locaties en spreiding, zodat we niet enkel reactief inspelen op individuele aanvragen, maar werken aan een duurzaam en toekomstgericht netwerk.

We herbekijken de locatie van de vlaggen op de Statielei, zodat ze geen gevaarlijke objecten vormen vlak langs het fietspad. De vlaggen verdwijnen niet uit het straatbeeld, maar worden geconcentreerd op enkele plaatsen in plaats van in lange rijen langs de Statielei en Antwerpsestraat.

Daarnaast onderzoeken we hoe de grote stroom van voetgangers en fietsers op de Statielei beter naast elkaar kan worden georganiseerd, eventueel met een alternatieve afscheiding tussen voet- en fietspad.

Bij het terugplaatsen van de vlaggenmasten na de kerstverlichting is er gekozen om niet alle masten terug te plaatsen op de Statielei. Er is gekozen om enkel ter hoogte van de zebrapaden en zijstraten vlaggen te voorzien. Dit zijn plekken zonder bomen waardoor de vlaggen hier meer effect hebben. Ze kunnen ook voor een herkenningspunt zorgen in functie van een veilige oversteekbaarheid van de Statielei.

Een verdere uitgewerkt plan voor heel Mortsel alsook het beter organiseren van de verkeersstromen op de Statielei moet nog worden opgestart. 

We willen de huidige regels rond fietsstraten verduidelijken en voorzien daarom een thermoplastmarkering in plaats van enkel verkeersborden. Deze markering geeft meteen het juiste straatbeeld en verkeersgevoel.

Alle bestaande fietsstraten worden eenmalig uitgerust met regelmatige thermoplasten. Voor de toekomst wordt de vernieuwing van de markeringen structureel opgenomen in het jaarlijkse exploitatiebudget.

De aanduiding van extra fietsstraatlogo's is mee opgenomen in de algemene opdracht van de wegmarkeringen. Dit onder andere in de wijk Dieseghem en in de straten Van Peborghlei, Eduard Arsenstraat,...  De markeringen worden uitgevoerd in september 2026.

Om de bouwcode van Mortsel in overeenstemming te brengen met hogere wetgeving zijn een aantal aanpassingen noodzakelijk. Dit vereist minstens een plan-MER. Daarbij wordt onderzocht of we meteen kiezen voor een volledige herziening van de bouwcode, in plaats van louter een tekstuele update.

Een gedeeltelijke of volledige herziening vraagt de begeleiding van een studiebureau. De aanpak wordt gefaseerd: eerst de lastenverordening, daarna de bouwcode, en vervolgens het GBR, met inhoudelijke afstemming tussen de drie trajecten.

Er werden geen acties ondernomen in de periode januari - juni 2026. Het beschikbare budget zal pas ten vroegste in 2027 ingezet kunnen worden.

Binnen IGS Zuidrand onderzoeken we hoe andere gemeenten omgaan met levensduurbestendig wonen, het voorzien van kleinere wooneenheden en innovatieve woonvormen zoals community landtrusts. De inzichten hieruit kunnen meegenomen worden in het Gemeentelijk Beleidskader Ruimte (GBR).

We voorzien een algemeen budget voor de heraanleg van straten, voornamelijk gekoppeld aan rioleringsprojecten. Daarbij wordt niet enkel de ondergrondse infrastructuur vernieuwd, maar krijgt ook de openbare ruimte boven de grond een kwaliteitsvolle herinrichting, met aandacht voor bereikbaarheid, veiligheid en duurzaamheid.

We voorzien een algemeen budget voor de heraanleg van voet- en fietspaden en beogen hier ook de knelpunten bij voetpaden mee weg te werken. Bij elke heraanleg streven we naar meer veiligheid, comfort en toegankelijkheid, met oog voor duurzaamheid en de integrale verbinding binnen het netwerk van trage wegen.

In samenwerking met Agentschap  Wegen en Verkeer werden de voet- en fietspaden van de Mechelsesteenweg vernieuwd.

Waar mogelijk willen we bij de heraanleg van straten evolueren naar het concept van een verblijfstraat of tuinstraat. In zulke straten staat de gedeelde ruimte voor bewoners centraal, met ruimte voor ontmoeting, spel, vergroening en waterinfiltratie.

Het principe kan als algemene ontwerpuitgangspunt worden toegepast bij heel wat straten in Mortsel. We verfijnen dit principe verder in het beeldkwaliteitsplan en duiden daar aan welke straten meer of minder in aanmerking komen voor transformatie. Bij elk ontwerp wordt zorgvuldig rekening gehouden met de waterhuishouding en met een onderhoudsvriendelijke inrichting. Voor bepaalde leef- en tuinstraten onderzoeken we bovendien of bewoners zelf meer betrokken kunnen worden bij het onderhoud van het groen.

Vanuit zowel het parkeer- en mobiliteitsplan als het voetpadenplan zal kunnen worden geconcludeerd welke straten we verder kunnen omvormen tot verblijfsstraten. 

Binnen het project Bastion en Buren, waarbij wordt samengewerkt met de Provincie en het Regionaal Landschap, werd een bevraging georganiseerd in de wijk Hof van Rieth, Rozentuin en de Lodewijk Dosfellei. 
In deze laatste straat vond ook een inspirerend participatiemoment plaats. Er zal een plan worden uitgewerkt hoe we deze straat verder kunnen vergroenen en extra kunnen inzetten op ontmoeting. 

De speelterreinen in Mortsel, aangelegd begin 2000, zijn aan vernieuwing of opfrissing toe. Het zwaartepunt ligt bij de heraanleg van Redoutje, ’t Parkske en Osylei–Jenaplanschool. Daarnaast vragen bijna alle andere speelpleinen een doorgedreven opfrissing.

Als stad besteden we daarbij aandacht aan toegankelijkheid en inclusie. Bij elke vernieuwing onderzoeken we welke mogelijkheden een speelplein biedt, zowel qua toestellen als bereikbaarheid. We streven naar een evenwicht tussen universele en andere types toestellen, zodat er in het geheel van onze speelpleinen een mix ontstaat die verschillende kinderen aanspreekt. Waar mogelijk worden ook universele toestellen en betere toegankelijkheid meegenomen, zodat we geleidelijk werken aan een meer gevarieerd en inclusief speelweefsel.

De opmaak voor het globale speeltuinenplan is opgestart. De visie waar we naar toe willen werken is ook reeds voorgesteld op zowel college als gemeenteraad. 
In het kader hiervan werd ook een kindergemeenteraad georganiseerd rond dit thema. 

Tot slot werden de eerste stappen gezet richting de heraanleg van de speeltuin het Redoutje. 

We voorzien een algemeen investeringsbudget voor bijkomende projecten in het tragewegennetwerk. Op die manier kan het stadsbestuur flexibel inspelen op noden en opportuniteiten, in lijn met het pleintjes-, parkjes- en voetpadenplan.

In de eerste helft van 2026 is de doorsteek door de begraafplaats Mortsel-Dorp naar het wandel/fietspad tussen Van Dijckstraat en Pasteelstraat gerealiseerd.

In de huidige versie van het Masterplan Multiversum wordt de aanleg van een trage weg doorheen de campus voorgesteld. Deze verbinding is zeer wenselijk en verhoogt de doorwaadbaarheid van de omgeving.

Er moet wel rekening gehouden worden met de toekomstige onderhoudskosten. De exacte kostprijs hiervan is momenteel niet te ramen. De kans bestaat dat de realisatie nog tijdens deze legislatuur kan gebeuren.

We voeren het parken- en pleintjesplan uit en voorzien waar mogelijk ook ruimte voor waterbuffering. Voor de realisatie onderzoeken we actief de mogelijkheden tot financiering via subsidies en bijdragen van partners zoals Water-link. Daarnaast zetten we de heraanleg van pleinen en speelterreinen verder, met aandacht voor zowel kwaliteit, vergroening als beleving.

De KMO-zone Venneborg kent vandaag een doorwegende bestemming voor KMO’s. We willen onderzoeken of een verruiming naar gemengd gebruik met meer groen mogelijk is. Daarbij houden we rekening met het standpunt van de provincie, die het aantal KMO-m² stabiel wil houden en daarom terughoudend staat tegenover omzettingen.

De ontwikkeling van de KMO zone werd vergund door de hogere overheid. De uitvoering van deze ontwikkeling startte in mei 2026.  Deze zone bepaalt een groot deel van een eventueel RUP Venneborg. Door de effectieve uitvoering van de verleende vergunning is een RUP opmaken voor deze KMO zone niet meer zinvol.

Agfa-Gevaert wenst een deel van haar terreinen via een brownfieldconvenant te saneren en te herbestemmen. We werken als bevoorrechte partner mee aan dit plan en faciliteren waar mogelijk. 

Het college besliste op 13 oktober 2025 principieel bereid te zijn om mee te werken aan de aangevraagde onderhandelingen en het opstarten van de procedure voor de opmaak van een brownfieldconvenant voor de sites Agfa 1 en 2 te ondersteunen.

De aanvraag voor de opmaak van een brownfieldconvenant werd geweigerd door de Vlaamse overheid.

Vermoedelijk wordt dit najaar een nieuwe aanvraag ingediend door Agfa.

Het patrimonium op de site Multiversum moet vernieuwd en uitgebreid worden voor een betere werking van het Multiversum. Er kan ruimte vrijkomen voor een groen-blauw netwerk en trage mobiliteit.

In de zomer van 2025 kwam Multiversum met een voorstel tot de opmaak van een Masterplan. Er werden geen verdere stappen ondernomen door Multiversum.

We onderzoeken de ontwikkeling en verkoop van de site Krijgsbaan, conform de voorschriften van het RUP Centrum.

Deze actie met bijhorende budgetten staat gepland in 2030. 

We willen handelaars en shoppers actief aantrekken door Mortsel meer te profileren als winkelstad. We streven naar een frisse campagne die zowel consumenten als handelaars aanspreekt en de unieke voordelen van Mortsel in de kijker zet.

De nieuwe slogan 'Hier moet je zijn' werd gelanceerd met een eerste campagne waarmee we onze handelaars in de kijker wisten te zetten. Tijdens het lanceringsevent werd de slogan bekend gemaakt aan de burgers. Via het bestickeren van enkele lijnbussen, werd de slogan verspreid rondom Mortsel. In het najaar zullen er nog acties gekoppeld worden aan de slogan, alsook een tweede luik gericht op potentiële nieuwe ondernemers.

We versterken de bekendheid van Mortselse producten en lokale producenten, in samenwerking met Streekvereniging Zuidrand.

We hervormen de huidige starterspremie tot een kernwinkelpremie die uitsluitend geldt voor ondernemers binnen het kernwinkelgebied. Deze premie is bedoeld voor zowel nieuwe ondernemers als bestaande handelaars die hun zaak naar het kernwinkelgebied verhuizen. Bij elke aanvraag wordt nagegaan welke meerwaarde de handelszaak toevoegt aan het kernwinkelgebied, zodat de premie gericht bijdraagt aan de versterking van het commerciële hart van Mortsel.

Een ontwerp van de  vernieuwde kernwinkelpremie is in opmaak. Dit zal in het najaar op de gemeenteraad geagendeerd worden.

We willen startende en doorgewinterde ondernemers blijvend ondersteuning aanbieden door actief op het terrein aanwezig te zijn en hen te begeleiden bij het in orde zijn en blijven met bepaalde administratieve verplichtingen en spelregels. Bijzondere aandacht gaat uit naar etnische ondernemers die vaak een tijdsintensievere en persoonlijke opvolging nodig hebben. We willen hier duurzame relaties mee uitbouwen.

We willen het bestaande aanbod van ondersteuning en vorming voor handelaars – zoals dat van Unizo – beter clusteren en bekendmaken. De rol van het lokaal bestuur is hierbij  faciliterend, onder meer door lokalen ter beschikking te stellen en door promotie te voeren.

We willen de leegstand in het handelscentrum gerichter bestrijden door de leegstandsheffing te optimaliseren. Daarbij onderzoeken we de mogelijkheid om te differentiëren naar grootte en waarde van het pand en om een minimale heffing in te voeren. Ook de registratie-inspanningen worden verdergezet.

Daarnaast bekijken we hoe bepalingen rond verwaarlozing van panden kunnen worden opgenomen in het UGP. Het doel is eigenaars te stimuleren hun pand opnieuw aan te bieden tegen een marktconforme prijs en zo de leegstand terug te dringen.

De belasting op leegstaande gebouwen met economische functie werd naar een basisbedrag op basis van perceeloppervlakte gebracht, met een minimumheffing van 2.800 euro. Het terugdringen van verwaarlozing van panden en de eventuele voorwaarden hieromtrent in het UGP moeten verder worden onderzocht.